IBAN ile yurt dışı para transferi: SWIFT/BIC, muhabir banka ve masraf kodları

Ne gerekiyor? Talimatın eksiksiz hali

Yurt içi transferde bankalar IBAN’dan bankayı kendileri çözer, çünkü hepsi aynı ödeme sisteminin katılımcısıdır. Sınır ötesinde böyle ortak bir sistem yoktur: gönderen bankanın ödemeyi hangi kuruma yönlendireceğini söylemesi gerekir ve bunu BIC söyler. Yurt içi transferin nasıl işlediğini havale, EFT ve FAST rehberinde ayrıca anlatıyoruz; bu sayfa yurt dışı tarafını alır.

Ödeme talimatı bilgi paketi oluşturucu

Hesaplama ve doğrulamanın tamamı tarayıcınızda yapılır. Girdiğiniz IBAN, unvan ve kod sunucuya gönderilmez, hiçbir yere kaydedilmez. Banka adı ve BIC verisi sitenin kendi banka tablosundan gelir; kodu olmayan banka için araç uyarı basar, tahmin yürütmez.

ÖDEME TALİMATI
==============================
Alıcı unvanı          : ORNEK MAKINA SANAYI VE TICARET A.S.
Alıcı hesabı (IBAN)   : TR83 0001 0000 0000 0123 4567 89
Alıcı bankası         : Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası A.Ş.
SWIFT / BIC kodu      : TCZBTR2A
Banka ülkesi          : Türkiye (TR)
Para birimi           : EUR
Masraf kodu           : OUR — Bütün masrafı gönderen öder
Ödeme açıklaması      : INVOICE 2026-1184

PAYMENT INSTRUCTIONS
==============================
Beneficiary name         : ORNEK MAKINA SANAYI VE TICARET A.S.
Account number (IBAN)    : TR83 0001 0000 0000 0123 4567 89
Beneficiary bank         : Turkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankasi A.S.
SWIFT / BIC              : TCZBTR2A
Bank country             : TR
Currency                 : EUR
Details of charges (71A) : OUR - All transaction charges are to be borne by the ordering customer.
Payment reference        : INVOICE 2026-1184

IBAN, BIC ve muhabir banka: hangisi neyi çözer?

Bir ödemenin hedefe ulaşması için üç ayrı sorunun cevaplanması gerekir ve her bilginin cevapladığı soru farklıdır. Bu ayrımı kurmayan bir talimat ya eksik kalır ya da yanlış alana yazılmış bir kod yüzünden başka kuruma yönlenir.

IBAN olmayan ülkeler

IBAN dünyanın her ülkesinde kullanılmaz. IBAN kullanmayan ülkelerde hesap, yerel hesap numarası ve bir yönlendirme koduyla adreslenir; talimatta IBAN alanı yerine bu ikisi yazılır. Alıcı bankanın BIC’i bu durumda da gerekir, çünkü BIC hesabı değil kurumu gösterir. Sayfanın başındaki talimat oluşturucuda “alıcının ülkesi IBAN kullanmıyor” kutusu işaretlendiğinde blok bu düzene geçer.

Türkiye SEPA kapsamında mı?

Bu, sayfadaki en çok yanlış bilinen noktalardan biri ve pratikte doğrudan sonucu var: Almanya’daki müşteriniz size euro gönderirken bankası yalnızca IBAN’la yetinmez, BIC ister ve masraf kodu sorar. SEPA içindeki bir ödemede bu adımların çoğu gerekmez; Türkiye kapsamda olmadığı için ödeme normal bir uluslararası transfer gibi işler.

Muhabir zinciri: zincir uzadıkça ne olur?

Gönderen banka ile alıcı banka birbirinde hesap tutuyorsa para tek adımda geçer. Böyle bir ilişki yoksa ödeme, ikisinin de hesap tuttuğu üçüncü bir bankadan — muhabir bankadan — geçirilir. Muhabir para birimine göre değişir: aynı alıcıya giden dolar ile euro farklı bankalardan yürüyebilir. Alıcı bankanın BIC’i bu yüzden değişmez; değişen yalnızca yoldur.

Çizimde tutar ve süre yoktur; gösterilen şey adım sayısıdır. Zincirdeki banka sayısını ve kesinti tutarını yalnızca ödemeyi başlatan banka ile alınan dekont gösterir.

Muhabir banka bilgisini kimden alırsınız?

Alıcı taraf kendi bankasından alır ve gönderene iletir. Gönderen bankanın formunda “intermediary bank” ya da “aracı banka” alanı boş bırakılamıyorsa bu bilgi istenmiş demektir. Bilgi ödeme mesajının aracı kurum alanına yazılır; o alan boşsa iki banka doğrudan hesap ilişkisindedir. Kavramın tanımı için sözlükteki muhabir banka maddesine bakabilirsiniz.

Masraf kodları: OUR, SHA ve BEN

Bu üç kod ödeme mesajının masraf alanında taşınır. SWIFT MT103 mesajında alanın adı 71A — Details of Charges’dır ve tek bir kod alır. Aynı bilgi ISO 20022 biçimindeki ödeme mesajlarında ChargeBearer alanında taşınır; kodların karşılıkları OUR = DEBT, SHA = SHAR, BEN = CRED’dir. Alanın adı değişti, kodların anlamı değişmedi.

Kesinti tutardan nerede düşer?

Sayısal örnek: 12.400,00 EUR’luk tahsilat

İhracat faturanız 12.400,00 EUR olsun ve müşteriniz tam tutarı göndersin. Zincirdeki masrafları harfle gösterelim: a gönderen bankanın masrafı, b muhabir bankanın kesintisi, c sizin bankanızın masrafı. Hesaba geçen tutar üç kodda şöyle olur:

Varsayım: a = 25,00 EUR, b = 18,00 EUR, c = 12,00 EUR.

Hesap açık: SHA’da 12.400,00 − 18,00 − 12,00 = 12.370,00 ve fark 30,00. BEN’de 12.400,00 − 25,00 − 18,00 − 12,00 = 12.345,00 ve fark 55,00. OUR’da hesaba 12.400,00 geçer, gönderenin toplam maliyeti 12.400,00 + 25,00 + 18,00 + 12,00 = 12.455,00 olur.

Aynı örnek ödeme mesajında nasıl görünür?

BEN senaryosunda gönderen bankası kendi masrafını tutardan düşerek zincire yollar. Bu iki tutar mesajda ayrı alanlarda durur: talimat tutarı 12.400,00 (33B alanı), zincire fiilen giren tutar 12.375,00 (32A alanı) ve düşülen 25,00 (71F alanı). 12.400,00 − 25,00 = 12.375,00. Bankanızdan gelen “33B ile 32A tutmuyor” cevabı tam olarak bunu anlatır: aradaki fark eksik ödeme değil, kesintidir.

Bu farkı ay sonunda değil hareketi gördüğünüz gün yakalamak isterseniz hesap ekstresindeki alanların ve mutabakat sürecinin nasıl işlediğine bakın: kesintiyi ayrı bir masraf kalemi olarak kaydetmek, cari hesabın gereksiz yere açık görünmesini engeller.

Verdiğiniz bilgi mesajın neresine düşer?

Bankalar arası bir müşteri transferi standart bir mesajla taşınır. SWIFT MT103 mesajında alanlar numaralıdır; ISO 20022 biçimindeki mesajlarda aynı bilgiler adlandırılmış öğelerde durur. Alan numaralarını bilmek pratik bir işe yarar: bankadan gelen “59 alanı ile hesap sahibi uyuşmuyor” ya da “71A boş” cevabını okuyup hangi bilgiyi düzelteceğinizi anlarsınız.

Alan adları SWIFT MT Kategori 1 mesaj standardından alınmıştır. Terimin sözlük karşılıkları için MT103 ve masraf kodu maddelerine bakın.

Neden gecikir?

Süre vermemek bir eksiklik değil, doğruluk tercihidir: aynı iki banka arasındaki aynı tutarlı iki ödeme, farklı günlerde farklı sürelerde sonuçlanabilir. Aşağıdaki beş sebep, gecikmenin mekanizmasını gösterir; hangisinin geçerli olduğunu ödemeyi başlatan banka söyler.

1. 1

   Zincirde muhabir banka var

   Gönderen banka ile alıcı banka arasında doğrudan hesap ilişkisi yoksa ödeme bir veya birden fazla muhabir bankadan geçer. Her durak yeni bir kontrol, yeni bir kuyruk ve ayrı bir kesim saati demektir.

   Ne yapılır: Bankanıza “bu para birimi için muhabir bankanız kim?” diye sorun; talimatta muhabir bilgisi isteniyorsa alıcının bankasından yazılı olarak alın.

2. 2

   Kesim saati geçti

   Her banka, her para birimi için o gün işleme alacağı son talimat saatini belirler. Saatten sonra verilen talimat bir sonraki iş gününe kalır; para birimi ne kadar uzaktaki takas sisteminde kapanıyorsa pencere o kadar erken kapanır.

   Ne yapılır: Talimatı sabah verin ve bankanızın o para birimine ait kesim saatini bir kez öğrenip not edin.

3. 3

   Alıcı ülkede resmî tatil

   Ödemenin son adımı alıcı bankanın ülkesindeki iş gününde tamamlanır. Türkiye’de iş günü olan bir gün, alıcı ülkede ya da paranın takas edildiği ülkede tatil olabilir.

   Ne yapılır: Uzun tatil dönemlerinde ödemeyi öne alın; ay sonuna sıkışan tahsilatlarda alıcı ülke takvimini sorun.

4. 4

   Uyum ve kontrol incelemesi

   Zincirdeki her banka kendi mevzuatına göre gönderen, alıcı ve ödeme açıklamasını kontrol eder. Eksik ya da belirsiz bir alan, ödemenin bekletilip ek bilgi istenmesine yol açar.

   Ne yapılır: Unvanı kısaltmayın, açıklamayı sade ve anlaşılır yazın, fatura numarasını ekleyin.

5. 5

   Alan hatası nedeniyle iade

   Kontrol hanesi tutmayan IBAN, biçimi bozuk BIC ya da hesapla uyuşmayan unvan ödemeyi durdurur. İade de aynı zincirden geri döner ve dönüş yolunda da masraf oluşabilir.

   Ne yapılır: Talimatı göndermeden önce IBAN’ı ve BIC’i doğrulayın; bu sayfadaki araç ikisini de biçim olarak denetler.

Ödemeyi takip etmek

Ödeme mesajına verilen tekil izleme numarasını bankanızdan isteyin; bu numarayla ödemenin zincirde hangi bankada durduğu sorgulanabilir. Numarayı ödeme hakkındaki her yazışmaya ekleyin — “geçen hafta gönderdiğimiz euro transferi” ifadesiyle yapılan sorgu, zincirdeki bankalarda karşılığı olmayan bir tariftir. Kavramın tanımı sözlükteki UETR maddesindedir.

Kesim saati kavramının yurt içindeki karşılığını ve iş günü penceresinin nasıl işlediğini sözlükteki kesim saati maddesinde ve havale, EFT ve FAST rehberinde anlatıyoruz.

Yurt dışından gelen havale

En sık yapılan hata budur: e-postaya sadece IBAN yapıştırılır, karşı taraf bankanın formunda BIC alanını boş bırakamaz ve süreç günler süren bir yazışmaya döner. İkinci sık hata masraf kodunu hiç yazmamaktır; kod belirtilmediğinde gönderen tarafın seçtiği kod geçerli olur ve hesabınıza eksik para geçer.

Sözleşmeye yazılacak cümle

Masraf kodunu proforma faturaya ya da sözleşmeye yazmak, sonradan fark tahsil etmek zorunda kalmanın önüne geçer. İngilizce karşılığı ödeme mesajındaki tanımın kendisidir; formda hangi seçeneğin işaretleneceği bu ifadeden anlaşılır:

All transaction charges are to be borne by the ordering customer (SWIFT charge code: OUR).
Payments received net of charges will be considered partially settled.

İlk satır, masraf kodunun standarttaki tanımıdır. İkinci satır bir sözleşme tercihidir, standart metin değildir; hukuki metinlerinizi mali müşavirinizle ya da hukuk danışmanınızla birlikte kurun.

Para geldiğinde ne yapılır?

• Dekontu isteyin ve saklayın

  Zincirdeki kesintilerin gerçek tutarı yalnızca dekontta görünür. Kesinti kalemini tahminle değil dekonttaki rakamla kaydedin.

• Tutarı fatura ile karşılaştırın

  Eksik geçen tutar çoğunlukla masraf kesintisidir. Farkı ayrı bir masraf kalemi olarak kaydedin ki cari hesap gereksiz yere açık görünmesin.

• Açıklamayı alacakla eşleştirin

  Ödeme açıklamasındaki fatura numarası hangi alacağın kapandığını gösterir. Açıklama boşsa müşteriden hangi faturaya ait olduğunu yazılı isteyin.

• Kambiyo yükümlülüğünü bankanıza sorun

  İhracat bedelinin yurda getirilmesine ilişkin yükümlülükler Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ve buna dayanan düzenlemelerle belirlenir. Oranlar ve süreler değiştiği için bu sayfa sayı vermez; güncel yükümlülüğü bankanızın kambiyo birimine ya da mali müşavirinize sorun.

Şirket tarafı: dövizli hareketi kim topluyor?

Yurt dışı tahsilatı olan bir şirkette aynı ödeme çoğu zaman ekstrede birden fazla satır üretir: gelen tutar bir satır, banka masrafı ayrı bir satır. Birden fazla bankayla ve birden fazla para birimiyle çalışıldığında bu satırları internet şubelerinden tek tek indirip birleştirmek, ayın sonunda yapılan uzun bir işe döner.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• SWIFT MT Kategori 1 mesaj standartları — MT103, alan 71A “Details of Charges”

  OUR, SHA ve BEN kodlarının tanımları ile 71F (Sender’s Charges) ve 71G (Receiver’s Charges) alanlarının kullanımı bu standarttan alındı. Standart masrafı KİMİN üstlendiğini belirler; masrafın TUTARINI belirlemez, tutar bankaların kendi tarifesindedir.

  Kontrol tarihi: 29 Ağustos 2026

• ISO 20022 — ChargeBearerType1Code (DEBT / CRED / SHAR / SLEV)

  Ödeme mesajları ISO 20022 biçimine geçtiğinde aynı bilgi ChargeBearer alanında taşınır: OUR karşılığı DEBT, BEN karşılığı CRED, SHA karşılığı SHAR. Alanın adı değişti, kodların anlamı değişmedi.

  Kontrol tarihi: 29 Ağustos 2026

• ISO 9362 — Business Identifier Code (BIC)

  BIC’in 8 veya 11 karakterlik biçimi ve alan yapısı bu standartta tanımlıdır; kayıt otoritesi SWIFT’tir. Sayfadaki araç BIC’i bu biçime göre denetler.

  Kontrol tarihi: 29 Ağustos 2026

• ISO 13616 — International Bank Account Number (IBAN) ve ISO 7064 MOD 97-10

  IBAN’ın biçimi ve azami 34 karakter kuralı ISO 13616’dan, kontrol hanesinin doğrulandığı algoritma ISO 7064 MOD 97-10’dan gelir. Ülke ülke uzunluklar /araclar/iban-kac-haneli sayfasındaki 89 satırlık tablodan okunur; o tablo üç bağımsız derlemenin çapraz doğrulamasıyla kuruldu.

  Kontrol tarihi: 29 Ağustos 2026

• European Payments Council — EPC409-09, “EPC List of Countries in the SEPA Schemes’ Geographical Scope”, sürüm 8.0

  Belge SEPA’nın coğrafi kapsamını 27 Avrupa Birliği, 3 Avrupa Ekonomik Alanı ve 11 AEA dışı ülke olarak sayar. Belgenin tam metninde Türkiye geçmez. Bu yüzden Türkiye’ye gelen euro ödemesi SEPA transferi değil, sınır ötesi transferdir ve BIC istenir.

  Belge tarihi: 24 Aralık 2025 · Kontrol tarihi: 29 Ağustos 2026

• Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar (Bakanlar Kurulu Kararı 89/14391)

  İhracat bedellerinin yurda getirilmesine ilişkin çerçeve bu Karar ile buna dayanan tebliğ ve genelgelerde düzenlenir. Oranlar ve süreler değiştiği için bu sayfa sayı vermez; güncel yükümlülüğü bankanızın kambiyo birimine ya da mali müşavirinize sorun.

  Resmî Gazete: 11.08.1989, sayı 20249

• TCMB Ödeme Sistemleri katılımcı listesi ile bankaların kendi yayınları (config/banks_tr.php)

  Araçtaki banka adı ve BIC verisi bu derlemeden gelir. Tabloda 77 kayıt var; araç bunların faal olan 71’ini listeler. Bu 71 bankanın 63’ünde BIC dolu, 8’inde boştur — boş olanlar için araç kod üretmez, uyarı basar. Banka kodlarının kendisi üç bağımsız derlemenin çapraz doğrulamasıyla kuruldu; BIC alanı doğrulanamadığında tahmin edilmedi, boş bırakıldı.

  Derleme tarihi: 7 Ağustos 2026

Sayfa son güncelleme: 29 Ağustos 2026. Bu sayfa transfer ücreti, muhabir kesintisi tutarı, “kaç günde gelir” süresi ve ihracat bedeline dair oran/süre VERMEZ; hiçbiri bankadan ve zincirden bağımsız doğrulanabilir tek bir değere sahip değildir. Sayısal örnekteki kesintiler varsayımdır ve örnek olduğu belirtilerek verilmiştir.